Czym jest kaszel
Kaszel nie jest chorobą, lecz objawem, naturalną reakcją dróg oddechowych na czynniki podrażniające. Dochodzi wówczas do nagłych skurczów mięśni oddechowych, którym towarzyszy gwałtowne wyrzucenie powietrza z dróg oddechowych na zewnątrz. Kaszel szczególnie często towarzyszy infekcjom dróg oddechowych oraz objawom grypy i przeziębienia, gdy w ich przebiegu komórki błony śluzowej dróg oddechowych zostają uszkodzone przez wirusy oddechowe. Kaszel może być również wywołany podrażnieniem receptorów kaszlu obecnością ciała obcego i zalegającej wydzieliny w drogach oddechowych. Kaszel jest jednym z pożytecznych mechanizmów obronnych człowieka. Dzięki niemu z drzewa oskrzelowego mogą zostać usunięte zanieczyszczenia i zalegająca wydzielina.
Nie wiesz jaki masz kaszel? Sprawdź tutaj!
Kaszel może być objawem wielu różnych chorób, więc nie można go lekceważyć. Ze względu na uciążliwość kaszlu dla pacjenta stosuje się leki przeciwkaszlowe, które mają łagodzące działanie na objawy podrażnienia dróg oddechowych.Przyczyny
Kaszel w większości przypadków jest pożyteczny i pożądany jako mechanizm obronny i naturalna reakcja dróg oddechowych na podrażnienie. Może być jednak objawem różnorodnych chorób. Wśród nich wymienia się:
- Sezonowe infekcje wirusowe dróg oddechowych (grypa i przeziębienie)
- Zapalenie tchawicy i krtani
- Ostre i przewlekłe zapalenie oskrzeli
- Choroby płuc
- Krztusiec, błonica i inne choroby wieku dziecięcego
- Gruźlicę
- Alergiczny nieżyt nosa
- Astmę
- Zaburzenia psychiczne (tzw. kaszel psychogenny)
Fakty i mity
Kaszel jest chorobą
Kaszel zawsze jest objawem przeziębienia
Kaszel nie wymaga konsultacji lekarskich
Jeśli u kaszlącego dziecka nie wystąpi gorączka może ono iść do przedszkola
Jedzenie lodów w sezonie zimowym może spowodować ból gardła i kaszel
Kaszel zawsze jest objawem przeziębienia
Kaszel nie wymaga konsultacji lekarskich
Jeśli u kaszlącego dziecka nie wystąpi gorączka może ono iść do przedszkola
Jedzenie lodów w sezonie zimowym może spowodować ból gardła i kaszel
Kaszel oczyszcza drogi oddechowe
Dzieci oddychają szybciej niż dorośli
Wilgotny kaszel jest korzystny dla organizmu
Istnieje wiele domowych sposobów, które przynoszą ulgę podczas kaszlu i bólu gardła
Palenie papierosów zwiększa ryzyko infekcji górnych dróg oddechowych
Kaszel może mieć podłoże psychiczne
Dzieci oddychają szybciej niż dorośli
Wilgotny kaszel jest korzystny dla organizmu
Istnieje wiele domowych sposobów, które przynoszą ulgę podczas kaszlu i bólu gardła
Palenie papierosów zwiększa ryzyko infekcji górnych dróg oddechowych
Kaszel może mieć podłoże psychiczne
Kaszel jest chorobą
Nieprawda. Kaszel, choć bywa męczący, jest pożytecznym odruchem obronnym organizmu przed zachłyśnięciem. Stanowi mechanizm naturalnego oczyszczania dróg oddechowych. Podczas kaszlu dochodzi do gwałtownego wypchnięcia powietrza z dróg oddechowych na skutek skurczu mięśni. Wraz z wydalanym powietrzem pozbywamy się zanieczyszczeń i zalegającej w oskrzelach wydzieliny. Dlatego też nie należy hamować kaszlu za wszelką cenę. Dziesięć kaszlnięć na dobę to naturalna reakcja zdrowego organizmu. Gdy jednak pojawia się ich więcej, potraktujmy kaszel jako sygnał ostrzegawczy. Najczęściej jest to zapowiedzią rozwijającej się infekcji górnych dróg oddechowych.
Nieprawda. Kaszel, choć bywa męczący, jest pożytecznym odruchem obronnym organizmu przed zachłyśnięciem. Stanowi mechanizm naturalnego oczyszczania dróg oddechowych. Podczas kaszlu dochodzi do gwałtownego wypchnięcia powietrza z dróg oddechowych na skutek skurczu mięśni. Wraz z wydalanym powietrzem pozbywamy się zanieczyszczeń i zalegającej w oskrzelach wydzieliny. Dlatego też nie należy hamować kaszlu za wszelką cenę. Dziesięć kaszlnięć na dobę to naturalna reakcja zdrowego organizmu. Gdy jednak pojawia się ich więcej, potraktujmy kaszel jako sygnał ostrzegawczy. Najczęściej jest to zapowiedzią rozwijającej się infekcji górnych dróg oddechowych.
Kaszel zawsze jest objawem przeziębienia
Nieprawda. Kaszel szczególnie często pojawia się podczas infekcji górnych dróg oddechowych, gdy dochodzi do naruszenia nabłonka błony śluzowej dróg oddechowych w przebiegu infekcji. Może być on jednak również objawem takich chorób jak: zapalenie oskrzeli, zapalenie krtani, zapalenie płuc, gruźlica, błonica, krztusiec i astma alergiczna. Kaszel może też mieć podłoże alergiczne lub być skutkiem ubocznym zażywania niektórych leków.
Nieprawda. Kaszel szczególnie często pojawia się podczas infekcji górnych dróg oddechowych, gdy dochodzi do naruszenia nabłonka błony śluzowej dróg oddechowych w przebiegu infekcji. Może być on jednak również objawem takich chorób jak: zapalenie oskrzeli, zapalenie krtani, zapalenie płuc, gruźlica, błonica, krztusiec i astma alergiczna. Kaszel może też mieć podłoże alergiczne lub być skutkiem ubocznym zażywania niektórych leków.
Kaszel nie wymaga konsultacji lekarskich
Nieprawda. Kaszel, który jest objawem infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych, możemy starać się łagodzić samodzielnie . Jeśli jednak nie ustępuje on po kilku dniach lub nasila się pomimo leczenia, należy zgłosić się do lekarza. Wskazaniem do wizyty lekarskiej są także spowodowane kaszlem trudności w oddychaniu, zmiana charakteru kaszlu na kaszel szczekający, wysoka gorączka oraz podejrzenie, że kaszel pojawił się na skutek zażycia leku.
Nieprawda. Kaszel, który jest objawem infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych, możemy starać się łagodzić samodzielnie . Jeśli jednak nie ustępuje on po kilku dniach lub nasila się pomimo leczenia, należy zgłosić się do lekarza. Wskazaniem do wizyty lekarskiej są także spowodowane kaszlem trudności w oddychaniu, zmiana charakteru kaszlu na kaszel szczekający, wysoka gorączka oraz podejrzenie, że kaszel pojawił się na skutek zażycia leku.
Jeśli u kaszlącego dziecka nie wystąpi gorączka może ono iść do przedszkola
Nieprawda. Maluch powinien zostać z domu. Podczas każdego kaszlnięcia rozsiewa wirusy, które mogą być przyczyną infekcji jego rówieśników. Przeziębienia i grypa jako choroby przenoszone drogą kropelkową najszybciej rozprzestrzeniają się właśnie w przedszkolach. Poza tym pozwólmy dziecku zregenerować siły. Jego organizm właśnie stacza walkę z infekcją, co w znacznym stopniu osłabia układ odpornościowy. Jest on więc teraz bardziej podatny na inne, groźniejsze choroby.
Nieprawda. Maluch powinien zostać z domu. Podczas każdego kaszlnięcia rozsiewa wirusy, które mogą być przyczyną infekcji jego rówieśników. Przeziębienia i grypa jako choroby przenoszone drogą kropelkową najszybciej rozprzestrzeniają się właśnie w przedszkolach. Poza tym pozwólmy dziecku zregenerować siły. Jego organizm właśnie stacza walkę z infekcją, co w znacznym stopniu osłabia układ odpornościowy. Jest on więc teraz bardziej podatny na inne, groźniejsze choroby.
Jedzenie lodów w sezonie zimowym może spowodować ból gardła i kaszel
Nieprawda. Laryngolodzy nie zniechęcają do tego smakołyku podczas okresów zimowych. O tej porze roku jesteśmy przyzwyczajeni do niskich temperatur. Podczas jedzenia lodów nie dochodzi więc do gwałtownego wychłodzenia gardła, jakie ma miejsce w upalny dzień. Lody nie są więc odpowiedzialne za ból gardła i kaszel.
Nieprawda. Laryngolodzy nie zniechęcają do tego smakołyku podczas okresów zimowych. O tej porze roku jesteśmy przyzwyczajeni do niskich temperatur. Podczas jedzenia lodów nie dochodzi więc do gwałtownego wychłodzenia gardła, jakie ma miejsce w upalny dzień. Lody nie są więc odpowiedzialne za ból gardła i kaszel.
Kaszel oczyszcza drogi oddechowe
Prawda. Gdy kaszlemy, powietrze z dużym przyśpieszeniem wydostaje się z naszych płuc. Szybkość, jakiej może nabrać przechodząc przez nasze usta, może przekroczyć nawet 100km/h. Wraz z nim z dróg oddechowych wydalone zostają zanieczyszczenia powietrza, cząsteczki chemiczne, ciała obce (np. kurz, okruchy chleba) oraz drobnoustroje (wirusy, bakterie, grzyby). Dlatego kaszel jest uznawany za naturalną reakcję organizmu, która chroni go przed „intruzami” pochodzącymi z otoczenia.
Prawda. Gdy kaszlemy, powietrze z dużym przyśpieszeniem wydostaje się z naszych płuc. Szybkość, jakiej może nabrać przechodząc przez nasze usta, może przekroczyć nawet 100km/h. Wraz z nim z dróg oddechowych wydalone zostają zanieczyszczenia powietrza, cząsteczki chemiczne, ciała obce (np. kurz, okruchy chleba) oraz drobnoustroje (wirusy, bakterie, grzyby). Dlatego kaszel jest uznawany za naturalną reakcję organizmu, która chroni go przed „intruzami” pochodzącymi z otoczenia.
Dzieci oddychają szybciej niż dorośli
Prawda. W czasie wypoczynku dorosły człowiek wykonuje średnio 14-17 oddechów na minutę. Dzieci oddychają szybciej, więc wchłaniają większą ilość zanieczyszczeń. Częstotliwość ich oddechów wynosi średnio 20-30 razy na minutę, a w przypadku noworodka nawet 30-35. Ponadto drogi oddechowe dzieci są bardzo wąskie i nawet niewielki obrzęk może spowodować duszność i utrudniać oddychanie. Sygnałem alarmowym, świadczącym o zwężeniu dróg oddechowych jest świszczący oddech.
Ze względu na fakt, że układ odpornościowy nie został jeszcze całkowicie wykształcony, maluchy są bardziej podatne na infekcje wirusowe.
Prawda. W czasie wypoczynku dorosły człowiek wykonuje średnio 14-17 oddechów na minutę. Dzieci oddychają szybciej, więc wchłaniają większą ilość zanieczyszczeń. Częstotliwość ich oddechów wynosi średnio 20-30 razy na minutę, a w przypadku noworodka nawet 30-35. Ponadto drogi oddechowe dzieci są bardzo wąskie i nawet niewielki obrzęk może spowodować duszność i utrudniać oddychanie. Sygnałem alarmowym, świadczącym o zwężeniu dróg oddechowych jest świszczący oddech.
Ze względu na fakt, że układ odpornościowy nie został jeszcze całkowicie wykształcony, maluchy są bardziej podatne na infekcje wirusowe.
Wilgotny kaszel jest korzystny dla organizmu
Prawda. Wilgotny kaszel umożliwia wykrztuszenie gromadzącej się w trakcie infekcji układu oddechowego wydzieliny i tym sposobem oczyszcza drogi oddechowe. Najczęściej pojawia się po fazie kaszlu suchego, w późniejszym przebiegu infekcji. W leczeniu kaszlu mokrego podaje się leki rozrzedzające wydzielinę drzewa oskrzelowego i leki wykrztuśne. Ze względu na obecność wykrztuszanej wydzieliny kaszel wilgotny łatwo można odróżnić od kaszlu suchego, który wymaga zupełnie innego leczenia.
Prawda. Wilgotny kaszel umożliwia wykrztuszenie gromadzącej się w trakcie infekcji układu oddechowego wydzieliny i tym sposobem oczyszcza drogi oddechowe. Najczęściej pojawia się po fazie kaszlu suchego, w późniejszym przebiegu infekcji. W leczeniu kaszlu mokrego podaje się leki rozrzedzające wydzielinę drzewa oskrzelowego i leki wykrztuśne. Ze względu na obecność wykrztuszanej wydzieliny kaszel wilgotny łatwo można odróżnić od kaszlu suchego, który wymaga zupełnie innego leczenia.
Istnieje wiele domowych sposobów, które przynoszą ulgę podczas kaszlu i bólu gardła
Prawda. Oprócz syropów przeciwkaszlowych warto sięgać po naturalne metody walki z objawami przeziębienia lub grypy. Pomocne w tym mogą być np. inhalacje parowe z dodatkiem kilku kropli olejku eukaliptusowego lub miętowego. Łagodząco na ból gardła działa także mieszanka przygotowana z dwóch łyżeczek oliwy z oliwek, 3 kropli olejku cedrowego, 1 kropli miętowego i 1 kajeputowego. Otrzymaną miksturę należy wmasować w skórę szyi i klatki piersiowej.
(Olejków eterycznych nie należy stosować u alergików!)
Prawda. Oprócz syropów przeciwkaszlowych warto sięgać po naturalne metody walki z objawami przeziębienia lub grypy. Pomocne w tym mogą być np. inhalacje parowe z dodatkiem kilku kropli olejku eukaliptusowego lub miętowego. Łagodząco na ból gardła działa także mieszanka przygotowana z dwóch łyżeczek oliwy z oliwek, 3 kropli olejku cedrowego, 1 kropli miętowego i 1 kajeputowego. Otrzymaną miksturę należy wmasować w skórę szyi i klatki piersiowej.
(Olejków eterycznych nie należy stosować u alergików!)
Palenie papierosów zwiększa ryzyko infekcji górnych dróg oddechowych
Prawda. Dym papierosowy podrażnia błonę śluzową wyściełającą drogi oddechowe. W efekcie stają się one bardziej podatne na infekcje wirusowe. Na zwiększone ryzyko infekcji narażeni są także palacze bierni, a więc osoby niepalące, ale przebywające w zadymionych pomieszczeniach. Dlatego też powinniśmy być szczególnie uczuleni na palenie w obecności dzieci. Palenie
papierosów może ponadto prowadzić do przewlekłego zapalenia oskrzeli, którego następstwem jest tzw. „kaszel palacza”.
Objawy te wymagają dokładnej diagnostyki lekarskiej oraz zaleca się natychmiastowe rzucenie palenia!
Prawda. Dym papierosowy podrażnia błonę śluzową wyściełającą drogi oddechowe. W efekcie stają się one bardziej podatne na infekcje wirusowe. Na zwiększone ryzyko infekcji narażeni są także palacze bierni, a więc osoby niepalące, ale przebywające w zadymionych pomieszczeniach. Dlatego też powinniśmy być szczególnie uczuleni na palenie w obecności dzieci. Palenie
papierosów może ponadto prowadzić do przewlekłego zapalenia oskrzeli, którego następstwem jest tzw. „kaszel palacza”.
Objawy te wymagają dokładnej diagnostyki lekarskiej oraz zaleca się natychmiastowe rzucenie palenia!
Kaszel może mieć podłoże psychiczne
Prawda. Tak zwany kaszel psychogenny jest reakcją somatyczną na stres, może być spowodowany na przykład nadpobudliwością emocjonalną lub stanami niepokoju.
Prawda. Tak zwany kaszel psychogenny jest reakcją somatyczną na stres, może być spowodowany na przykład nadpobudliwością emocjonalną lub stanami niepokoju.
Rozpoznaj kaszel
Podczas leczenia kaszlu istotną rolę odgrywa diagnostyka jego przyczyn. Rodzaj kaszlu wskazuje na chorobę, której może być objawem.
Kaszel suchy › początek infekcji wirusowej dróg oddechowych (grypa, przeziębienie), zapalenie płuc, alergia oddechowa. Kaszel suchy może utrzymywać się również po zakończeniu infekcji.
Kaszel wilgotny › druga faza rozwoju infekcji wirusowych dróg oddechowych (grypa, przeziębienie), zapalenie oskrzeli
Kaszel szczekający › zapalenie krtani i tchawicy, choroby zakaźne
Kaszel suchy › początek infekcji wirusowej dróg oddechowych (grypa, przeziębienie), zapalenie płuc, alergia oddechowa. Kaszel suchy może utrzymywać się również po zakończeniu infekcji.
Kaszel wilgotny › druga faza rozwoju infekcji wirusowych dróg oddechowych (grypa, przeziębienie), zapalenie oskrzeli
Kaszel szczekający › zapalenie krtani i tchawicy, choroby zakaźne
Kaszel przewlekły› zazwyczaj połączony jest z odpluwaniem większej ilości plwociny. Choroba może trwać tygodniami, kaszel jest uporczywy, leczenie mało skuteczne. Często spotyka się go u nałogowych palaczy.
Kaszel napadowy › jest to kilkanaście pojedynczych kaszlnięć, gwałtownych i krótkotrwałych. Napad kaszlu trwa około 30 – 60 sekund, towarzyszy mu zanoszenie się, łapanie powietrza, łzawienie, czerwienienie twarzy. Po ataku następuje uczucie zmęczenia. (alergia, astma, koklusz)
Kaszel napadowy › jest to kilkanaście pojedynczych kaszlnięć, gwałtownych i krótkotrwałych. Napad kaszlu trwa około 30 – 60 sekund, towarzyszy mu zanoszenie się, łapanie powietrza, łzawienie, czerwienienie twarzy. Po ataku następuje uczucie zmęczenia. (alergia, astma, koklusz)
Dla dokładnego określenia przyczyny kaszlu i rozpoznania choroby konieczna jest konsultacja lekarska.
Fazy kaszlu
I. Podrażnienie
Drogi oddechowe wyścielone są nabłonkiem rzęskowym. W warunkach zdrowia rzęski te znajdują się w nieustannym ruchu i usuwają zanieczyszczenia, które dostają się do dróg oddechowych podczas oddychania. W przebiegu ostrych infekcji dochodzi do uszkodzenia błony śluzowej górnych dróg oddechowych i podrażnienia zakończeń nerwowych znajdujących się w błonie. Podrażnienie to jest przyczyną powstawania odruchu kaszlowego.
II. Kompresja
W fazie kompresji dochodzi do wzrostu ciśnienia w płucach, a następnie do zwężenia i zamknięcia części krtani zwanej głośnią. Jednocześnie w chwili poprzedzającej wydalenie światło oskrzeli zwęża się przynajmniej do 50% wyjściowej średnicy.
III. Wdech
Początek kaszlu poprzedzony jest wdechem. Zjawisko to określa się mianem wdechowej fazy kaszlu.
IV. Wydech
Ostatni etap – faza wydechowa, polega na nagłym otwarciu głośni, czemu towarzyszy natężony wydech oraz krótki, głóśny dźwięk. Podczas kaszlu następuje gwałtowne wyrzucenie powietrza zawartego w płucach. Wskutek tego powietrze zostaje wydalone z dużym przyspieszeniem (do 30 m/s w oskrzelach, od 50 do 120 m/s w krtani).
